بسمه تعالی
جایگاه شوراها در مديريت منظر شهری
لیلا سطانی / کارشناس ارشد معماری و کارشناس ارشد معماری منظر
معماری منظر- به عنوان حرفه ای میان رشته ای- مسئولیت توجه به فضاهای باز را در حوزه سکونت گاه های بشری بر عهده دارد . حضور در محیط های باز و ارتباط با آن ، کیفیت ممتازی است که نمی توان آن را در فضاهای بسته (حوزه ی معماری) تجربه کرد . این کیفیت پیوندی ناگسستنی با سرشت و طبیعت انسان دارد . چنانچه لایه کالبدی محيط ، با لایه دیگری به نام زندگی اجتماعی تلفیق شود ، نقش آن تعالی یافته ، ضمن بهبود کیفیت فضاهای شهری ، به ظرف مناسبی برای فعالیت های اجتماعی بدل خواهد شد . معماری منظر نقشی کلیدی در تنظیم رابطه ی صحیح میان انسان و محیط پیرامون دارد که ابعاد گسترده و متنوع این موضوع را تشریح می کند .
مدیریت منظر:
با توجه به گسترش جمعیت شهرنشین ، نقش حاکمیت های محلی ( اداره کنندگان امور شهر) - که سیاست های مختلف متخذه توسط آنان ارتباط تنگاتنگی با زندگی شهروندان دارد - بر چگونگی نحوه ی برخورد و ساماندهی منظر شهر و برنامه ریزی برای آن موثر است .
مدیریت شهر علاوه بر آنكه مسوول برقراری توزیع عادلانه امکانات شهر است ، با هدایت تحولات کالبدی شهر ، رسالت حفظ محیط زیست و سلامت زندگی شهری ، زیبایی سیمای شهر ، ایجاد فضاهای عمومی جهت امکان برقراری ارتباطات و تعاملات شهروندان و گستره ای از همه وجوه زندگی شهری را نيز عهده دار است .
بخشی از نیاز های کالبدی در بعد کیفیت موجب سرزندگی فضاهای شهری می شوند ، لیکن مدیریت شهری تنها پاسخگوی نیازهای بعد کالبدی شهر نیست . فضاهای عمومی مناسب برای گذران اوقات فراغت ، پیاده راههای استاندارد ، بنا های متوازن با تکنیک های ساخت مناسب و مطلوب ، مصالح و رنگ و نمایی برگرفته از تعلقات بومی و تلاش برای داشتن شهری با منظر مطلوب بخشی از این نیاز ها هستند . لیکن یکپارچگی شهر و پیوند آن با شهروندان ، نیز از مباحث بسیار مهم است . هرچند فرم و طراحی شهری به شکل کالبدی شهرها می پردازد اما این مردمان شهر، آرزوهای فردی و تلاشهای گروهی آنان، زندگی روزمره یا لحظات درخشش استعدادهای آنان است که موضوع اصلی منظر شهری قرار می گیرد . نهاد انسانی ، مکان عمومی توافق های آزادانه انسانهاست که در برگیرنده ی این آرزوها ، تلاشها ، و ضابطه های زیستی آداب و رسوم اخلاقی و سیاسی ملت - بر خواسته از عوامل انسانی- فرهنگی - است .
فهم منظر شهری ، به عنوان سطح تماس"انسان" و "پدیده شهر" باعث می شود ، كليه ابعاد سازنده مكان در بهبود كيفيت و ساماندهي و مديريت سيما و منظر شهري تاثير گذار باشند . از اين حيث موضوع منظر شهري با توجه به پيچيدگي شهر و ماهيت آن، ابعاد وسيع و چند جانبه اي را در بر مي گيرد که البته آنچه اكنون مسلم گرديده منفك نبودن اين امر از موضوعاتي مانند منظر ذهنی ، محيط طبيعي ، توده و فضا ، شبکه دسترسي ، و عملكرد و فعاليت های جاری در محیط است که در ارتباط مستقيم با طرح های توسعه شهری می باشد.
یکی از بارز ترین نهادهای اساسی کشور که تجلی مشارکت مردمی هستند ، شوراهای محلی می باشند که در سطوح مختلف ، تمامی گستره جغرافیایی کشور را در بر می گیرند . شورا يک نهاد جمعى تصميم گيرى مبتنى بر شيوه دمکراسى است که پیشبرد سریع برنامه های اجتماعی ، اقتصادی ، عمرانی ، بهداشتی ، فرهنگی، آموزشی و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم ، مستند به صدر اصل یکصدم قانون اساسی ، کارکرد اصلی آن تلقی می گردد .
چنانچه شهرداری را به عنوان سازمان برنامه ریز و حلقه اتصال مسائل اقتصادی شهر و فرهنگ و سیاست شهری تلقی کنیم ، شوراي اسلامي شهر و شهرداری از قدرتمند ترین نهادهای محلی محسوب می شوند که اقدامات آنها تاثیر مستقیمی در امور اقتصادی و رفاهی و معیشتی مردم دارد. مطابق قانون اساسي برخی از وظايف و اختيارات شوراي اسلامي شهر عبارتند از :
• بررسی و تایيد طرحهای هادی و جامع شهرسازی و تفصيلي و حريم و محدوده قانونی شهرها پس از ارائه آن توسط شهرداری و ارسال به مراجع ذی ربط قانونی جهت تصويب نهايی
• همكاري با شهرداري جهت تصويب طرح حدود شهر با رعايت طرحهاي هادي و جامع شهرسازي پس از تهيه آن توسط شهرداري با تاييد وزارت كشور و وزارت مسكن و شهرسازي.
• نظارت بر اجراي طرحهاي مربوط به ايجاد و توسعه معابر، خيابانها، ميادين و فضاهاي سبز و تاسيسات عمومي شهر بر طبق مقررات موضوعه.
• بررسی و شناخت کمبودها ، نيازها و نارساييهای اجتماعی ، فرهنگی ، آموزشی ، بهداشتی ، اقتصادی و رفاهی حوزه انتخابيه و تهيه طرحهاو پيشنهادهاي اصلاحي و راه حلهاي كاربردي در اين زمينههاجهت برنامهريزي و ارائه آن به مقامات مسئول ذيربط
• برنامهريزي در خصوص مشاركت مردم در انجام خدمات اجتماعي، اقتصادي، عمراني، فرهنگي، آموزشي و ساير امور رفاهي با موافقت دستگاههاي ذيربط
چنانچه مشهود است این سازمان به عنوان یکی از نهادهای تصمیم گیرنده ، نقش غیر قابل انکاری در هدایت توسعه شهر دارد . لذا توجه مسوولان و ملحوظ داشتن علم منظر شهری در مدیریت فرایند توسعه شهرها , جهت طی مراحل بررسی و تصویب طرح ها در مراجع قانونی الزامی است . با عنایت به آنچه در باب جایگاه و اهمیت منظر شهری از یکسو , و نقش شوراها در کنترل و هدایت طرحهای توسعه شهری ذکر شد , می توان چنین نتیجه گرفت که تسلط مدیران شهری بر اصول علم معماری منظر , تحقق رفتار شورايى براى اعضاى شوراها , تبیین و تقویت ارتباط بين شوراها و ساير سازمانهاى اجرايى و همچنین فراهم نمودن بسترهاى فرهنگى و اجتماعى فعاليت شوراها بی شک گام موثری است که منجر به انجام اقدامات اصولی شهرسازی در ارتقاء کیفیت محیط شهر، ساماندهی منظر شهر و "مدیریت حس مکان" خواهد شد .
بدیهی است چنانچه مردم - به عنوان کسانى که اعضاى شوراها به عنوان نمايندگان آنها قصد تحقق اراده و حاکميت آنها را دارند در اين مسير جدى گرفته نشوند، بدون ترديد شوراها در نيل به اهداف خود ناتوان خواهند بود. همراهى و همگامى مردم با شوراها نيازمند فراهم بودن بسترهاى مناسب فرهنگى و اجتماعى است و فراهم نمودن اين بسترها نيز بيش از هر چيز بر عهده خود شوراهاست تا حقوق شهروندان از طریق تشکیل "پارلمان های محلی" محقق شود.
برای دریافت فایل PDF اینجا کلیک کنید.