بهشت زمین،بهشت عدن

آرین شعاع حقیقی کارشناسی معماری از دانشگاه چمران اهواز ، کارشناس سازمان میراث فرهنگی

باغ ایرانی نمادیست از نمود هستی.بهشتی که بر روی زمین ترسیم شده است.از تسنیم و سلسبیلش آب می جوشد و در نهر هایش روان است.
معمار و هنرمند ایرانی به خوبی بهشت را بر روی زمین خلق کرده است ؛ بهشتی که پرواردگارش آن را در کتابش به تصویر کشیده است.پس او باید آن را می ساخت. " در آن بهشت چشمه های آب جاریست. "

آب ، عنصر اصلی باغ ایرانیست ؛ تا جایی که درنقاطی که حتی از آب بی بهره بوده است به گونه ای آن را با مسیری از سنگریزه های رنگین به صورت نمادین به نمایش گذاشته است."بهشت هایی عدن که نهرها زیر درختانش جاریست ." این عبارت آن قدر در قرآن تکرار شده است هر شنونده ای را متوجه خود می کند.
" ... بسیار نیکو منزلگاهیست . " بهشت از دیگر سرزمین ها جداست ؛ پاره جواهریست با درختانش که جوی های آب زیر آن ها روان است.پس باغ ایرانی هم باید آن گونه باشد : تکه زمینی با معماری و فضایی متفاوت.آن گونه که هر کس به آن وارد می شود،آن را ورای هستی خویش یابد.
" و چون آن جایگاه نیکو را مشاهده کنی عالمی پر نعمت و کشوری بی نهایت بزرگ خواهی یافت. "که بیان عظمت باغ ایرانی با استفاده از فرم های کشیده آن و همچنین شکل زمین و پرسپکتیو به نمایش گذاشته شده است.
گیاه و به ویژه درخت دومین عنصر باغ است. درختانی که در سایه سار آن آرامشی است وصف ناپذیر.به گونه ای که باغساز ایرانی حتی در استفاده از نوع و چیدمان درختان نیز از پشتوانه ای والا برخوردار بوده است." در سایه درختان سدر پر میوه بی خارو درختان پربرگ سایه دار.در سایه بلند درختان و در طرف نهرآب های زلال و میوه های بسیار."
" ... و به راه بهشتی که عرضش به قدر پهنای آسمان و زمین است ." محوری قوی که باغ را به دو نیم می کند. محوری که انسان را به درون خود می کشد و او را به عمارت و بنایی هدایت می کند که سر منزل باغ ایرانیست." ... غرفه های جنت و قصرهای بهشتی یابند که در آن جا با تحیت و شادمانی یکدیگر را ملاقات کنند ."
عمارت باغ در بالاترین نقطه مکانی چه از نظر ارتفاع ویا چه از نظر محوری قرار گرفته است ودر مقابل آن آبنمایی قرار گرفته که آینه ای از ذات حق تعالی است و بهشت را منعکس می کند." کاخ و عمارت ها بالای آن بنا شده است که در جلوی آن عمارت نهر های آب جاریست."
معمار هنرمند ایرانی به پیروی از معمار هستی بهشت خود را می سازد و ان را به آسمان می نمایاند.چرا که نیز وظیفه خلق کردن را به عهده دارد.خلق کردنی که به مراتب دشوارتر از خلق کردن پروردگارش است زیرا نزد او مسئولیت خطیری است که خالقش بر دوش او نهاده.
" او را دو باغ بهشت (بهشتی در دنیا و بهشتی در آخرت) خواهد بود. در آن دو بهشت دو چشمه آب روان است. در آن دو بهشت از هر میوه ای دو نوع ( که یکی را در زمین دیده اید ویکی را ندیده اید ) موجود است. درون آن دو بهشت ، دو بهشت دیگر است. درختان آن دو بهشت
در منتهای سبزی و خرمی است . "

کتاب شناسی

1.لابوم ، ژول، تفصیل آیات القرآن الحکیم ، ترجمه : عبدالباقی ، محمد فواد ،الهی قمشه ای ،مهدی،انتشارات اسلامیه.
2.مونتیه ، ادوارد ،المستدرک ، ترجمه : عبدالباقی ، محمد فواد ،الهی قمشه ای ،مهدی،انتشارات اسلامیه.
3.شیمل ، آنماری ،باغ ملکوت ، مجله رواق ،شماره3 ،تابستان1378 .
4.خوانساری ، مهدی / مقتدر ، محمد رضا / یاوری ، مینوش ،باغ ایرانی بازتابی از بهشت ، سازمان میراث فرهنگی ، چاپ اول ، 1383.
5. ویلبر ، دونالد ،باغ های ایران و کوشک های آن ، ترجمه: صبا ، مهین دخت ، انتشارات علمی فرهنگی هنری ، چاپ چهارم ،1385.
6.روحانی ، غزاله ، طراحی باغ و احداث فضای سبز ، انتشارات پارت.

برای دریافت فایل PDF اینجا کلیک کنید.