به نام خدا
مصاحبه با دکتر محمد رضا پورجعفر
 بهزاد وثيق / دانشجوی کارشناسی ارشد معماری منظر ،دانشگاه تربیت مدرس 
ايشان تا سال 1385 رياست دانشكده هنر دانشگاه تربيت مدرس را داشته و هم اكنون مديريت گروه شهرسازي اين دانشكده را برعهده دارند. زمينه هاي پژوهشي ايشان هنر،‌ معماري و شهرسازي مي باشد. ايشان برنده  مدال طلاي  C.C.A از دانشكده  معماري چنديگر هند در سال 1983 ، مدال دانشگاه  پنجاب در سال 1984 و عضويت افتخاري و مدال انجمن مهندسين هند مي باشند. دكتر پورجعفر تاكنون بيش از صد مقاله در حوزه هاي هنري، معماري و شهرسازي و يك كتاب با عنوان"راهنماي تصويري آئين نامه زلزله2800" به طبع رسانده و در زمينه معماري ايران و هند پژوهش هاي متنوعي را به انجام رسانده اند. همچنين طراحي  و  اجراء پروژه هاي  معماري و تحقيقاتي مختلف در ايران و خارج از كشور، مانند طراحي و اجراء خانه فرهنگ  جمهوري  اسلامي  ايران در دهلي نو و پروژه هاي بسيار ديگري در شهرستان هاي ديگر هند، تدوين طرح  های  جامعي مانند طرح  جامع شهرستان لنگه، تدوين طرح هاي تفصيلي مانند طرح  تفصيلي بنادر لنگه و كنگ، و بسياري طرح هاي ساماندهي  روستائي، مكانيابي و برنامه ريزي برج  ميلاد، طراحي مجموعه  فرهنگسراي  حافظ شيراز، برنامه ريزي و طراحي پارك فنآوري مدرس، طرح ساماندهي دانشگاه تربيت مدرس و طراحي شهري محيطي رود-دره دارآباد در تهران، از جمله سوابق حرفه اي ايشان مي باشد.

با سلام و تشكر از حضرت عالي كه درخواست مصاحبه را با نشريه اينترنتي منظر را پذيرفتيد. در راستاي اطلاع رساني در مورد نقطه نظرات صاحبان انديشه، اين مصاحبه هدف خود را روشن ساختن دورنماي پيش روي معماري منظر در ايران قرار داده. از اين رو سئوالاتي كه پيش روي شما قرار دارد، حول معماري منظر ايران و پيوند هاي كه با طراحي  و معماري منظر ملل همجوار با فرهنگ ايراني مانند هند، چين و ژاپن، شكل گرفته است.


س: به نظرحضرت  عالي مهم ترين مولفه هايي كه طراحي  منظر  ايران را با نمونه هاي  مشابه خود در هند، چين و ژاپن پيوند مي دهد، كدام بوده و شما چشم انداز روابط هنري در اين زمينه را براي طراحي هاي آينده به چه صورت مي دانيد؟
ج: به نظر بنده آنچه موجب هم نهادي نمونه هايي از طراحي منظر ايران و برخي كشورهاي همسايه همچون هند گرديده است بيشتر به بينش هاي اعتقادي و معنوي مربوط مي شود. البته مسائل سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي هم در طول تاريخ تاثيرات قابل ذكري داشته اند. لازم به ذكر است كه بيشترين تاثيرپذيري در شبه قاره رخ داده است كه از زمان سكونت آريائيان آغاز، در عصر هخامنشيان، اشكانيان، ساسانيان و خصوصاً بعد از اسلام نمونه هاي بسياري كه داراي مولفه هاي مشابه هستند قابل ذكر مي باشند. باغ هاي طراحي شده در دوره گوركانيان هند در كشمير، دهلي و در اگرا از جمله موارد مذكور مي باشند.
علاوه بر آن معيارهاي طراحي مشابه و اصطلاحات و فرهنگ معماري مورد استفاده شبيه به هم، حضور سياستمداران و زنان ايراني تبار در دربار حكومت، حضور هنرمندان و معماران ايراني، ارتباطات سياسي، اقتصادي و رواج زبان فارسي به عنوان زبان رسمي حكومت گوركانيان نيز از جمله عوامل اين تاثير و تاثرات مي باشد. متاسفانه برنامه ريزي براي روابط آتي در حد گذشته نيست.


س: وضعيت معماري منظر ايران را در زمينه هاي آموزشي، پژوهشي و اجرائي در چه سطحي مي دانيد و براي بهتر شدن وضعيت كنوني چه راه حل هايي را پيشنهاد مي نمائيد؟
ج: بحمدالله وضعيت آموزشي-پژوهشي و توجه به معماران منظر در اجراء در سطح قابل قبول و رو به پيشرفتي است. تنها مشكلي كه تا حدودي حس مي كنم تداخل اين تخصص با تخصص هاي ديگر و نشناختن راه اصلي مربوط به معماري منظر و پرداختن به آن است كه در بعضي موارد مشاهده مي شود. اين بدين مفهوم است كه گه گاه دانشجوي معماري منظر بيشتر به طراحي شهري مي پردازد و آنقدر كه با عناصر سخت و مصالح ساختماني كار مي كند، كمتر به تركيب و طراحي با عناصر نرم و طبيعي مي پردازد.
اين موضوع به اين علت است كه بيشتر تمرينات دانشجويان در زمينه طراحي معماري است و نه طراحي معماري منظر. ان شاء الله به مرور زمان اين مشكل هم حل خواهد شد و آينده درخشاني در پيش رو خواهيم داشت.

س: موقعيت امروز طراحي منظر ايران در پهنه وسيع تر آسيا را در تقابل با نمونه هاي غربي خود در چه جايگاهي دانسته و چگونه مي توان از ارزش هاي سنتي- بومي در برابر ارزشهاي مطرح شده در سبك هاي قرن بيستم و مانند آن محافظت نمود؟
ج: در سطح بسيار خوبي است زيرا انديشه هاي مربوط به معماري منظر در آسيا و ايران و ديگر كشورهايي مانند هند، چين و ژاپن داراي ريشه هاي عميق معنوي است. اين ريشه ها خودبخود جوانه مي زنند و در دوران معاصر هم به طرق گوناگون خودنمائي مي كنند.

س: راه هاي نوين كردن فن آوري هاي معماري منظر گذشته ايران را در دوران جديد در چه مي دانيد؟
ج: بهره گيري بيشتر از پروسه هاي علمي برنامه ريزي معماري منظر و استفاده از رشته هاي پشتيباني كننده مانند خاك شناسي، آبياري، باغباني، كشاورزي و اكولوژي و به طور اعم رشته هايي كه اطلاعات علمي مفيدي را در اختيار طراح براي طراحي بهتر قرار مي دهند.
توجه به برخورد تخصصي بيشتر در پروژه هاي طراحي منظر و پرداختن به تمرين هاي بيشتري در زمينه طراحي با عناصر طبيعي، كمبود پژوهش هاي مورد نياز ميان رشته اي و توجه بيشتر به پايداري واقعي در معماري منظر. هم اكنون موضوع پايداري بيشتر به صورت كلامي مطرح است تا در واقعيت و اجراء. دليل قابل مشاهده و ملاحظه آن چمن كاري هاي بيش از حد در سطح شهر تهران است كه نگهداري آن با شرايط اقليمي و كمي آب، ناپايدار مي باشد و يا كاشت بسياري از گياهاني كه شرايط نگهداري آن چندان سازگار با اقليم نيستند.


در پايان با تشكر از استاد گرامي جناب دكتر پورجعفر، مراتب امتنان خود را از ايشان ابراز مي داريم.
با اميد توفيقات روزافزون براي ايشان

برای دریافت فایل PDF اینجا کلیک کنید.